اين گفتار عطف است بر جمله « يزجى » و معناى آن اين است كه آيا نمىبينى كه خدا از آسمان تگرگ متراكم و انبوه نازل مىكند ، به كوه ها و به هر سرزمينى كه بخواهد مىفرستد ، و زراعتها و بستانها را تباه مىكند ، و چه بسا نفوس و حيوانات را هم هلاك مىنمايد و از هر كس بخواهد بر مىگرداند ، و در نتيجه از شر آن ايمن مىشود ، برف و تگرگى است كه روشنى برق آن نزديك است چشمها را كور سازد . و اين آيه - به طورى كه سياق مىرساند - در مقام تعليل مطلب گذشته است كه نور خدا را به مؤمنين اختصاص مىداد ، و معنايش اين است كه مساله مذكور منوط به مشيت خداى تعالى است ، هم چنان كه مىبينى كه او وقتى بخواهد از آسمان بارانى مىفرستد كه در آن منافعى براى خود مردم و حيوانات و زراعتها و بستانهاى ايشان است و چون بخواهد تگرگى مىفرستد كه در هر سرزمينى كه بخواهد نازل مىكند ، و از هر سرزمينى كه بخواهد شر آن را بر مىگرداند . * ( « يُقَلِّبُ اللَّه اللَّيْلَ وَالنَّهارَ إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لأُولِي الأَبْصارِ » ) * اين آيه بيان ديگرى است براى برگشت امر به مشيت خداى تعالى و بس و معناى تقليب ليل و نهار جابجا كردن شب و روز است و معناى آيه روشن است . * ( « وَاللَّه خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ ماءٍ فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى بَطْنِه وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى رِجْلَيْنِ وَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى أَرْبَعٍ » ) * . اين نيز بيان ديگرى است براى رجوع امر به مشيت خداى تعالى و بس ، چون او تمامى جانداران را از آبى خلق مىكند ، و در عين حال وضع هر حيوانى با حيوان ديگر مختلف است ، بعضىها با شكم راه مىروند ، مانند مارها و كرمها ، و بعضى ديگر با دو پا راه مىروند مانند آدميان و مرغان ، و بعضى ديگر با چهار پا راه مىروند ، چون چهارپايان و درندگان ، و اگر به ذكر اين سه نوع اكتفاء فرموده براى اختصار بوده ، و غرض هم با ذكر همينها تامين مىشده ( و گرنه اختلاف از حد شمار بيرون است ) . و جمله * ( « يَخْلُقُ اللَّه ما يَشاءُ » ) * تعليل همين اختلافى است كه در جانداران هست كه چرا با يك ماده اين همه اختلاف پديد آمد ، مىفرمايد كه : امر اين اختلاف بسته به مشيت خدا است و بس ، او اختيار دارد و مىتواند فيض خود را عموميت دهد تا مانند نور عام و رحمت عام همه خلق از آن بهره مند شوند و مىتواند كه آن را به بعضى از خلايق خود اختصاص دهد ، تا چون نور و رحمت خاص ، بعضى از افراد از آن بهره مند شوند . جمله * ( « إِنَّ اللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » ) * تعليلى است براى جمله * ( « يَخْلُقُ اللَّه ما يَشاءُ » ) *